Partekatu edukia
Euskara
Gaia: La insuficiente oferta de Formación Profesional Especial en euskera.
Hezkuntza Kontseilaria
Kontseilari jauna:
1. 2026ko maiatzaren 28an, erakunde honek Hizkuntza Eskubideen Behatokiaren kexa bat jaso zuen idatziz. Idatzi horretan, kexa bat aurkeztu zuen Lanbide Heziketa Bereziko euskarazko eskaintza eskasarengatik.
Idazkian, honako hau azaldu zuen:
a) Berriozarko Institutuko DBHko 4. mailako Curriculum Bereziko Unitateko ikasleek egin dute kexa.
b) Orain arte, euskaraz egin izan dituzte ikasketak eta hurrengo ikasturtean ere hala egin nahiko lukete Lanbide Heziketa Berezian.
c) Gaur egun, Baztanen soilik dago euskarazko eskaintza ziklo berezi horietan, eta Iruñerrian ere ezar dadin nahi dute.
2. Jarraian, erakunde hau Hezkuntza Departamentuarekin jarri zen harremanetan, mahai gainean jarritako gaiari buruzko informazioa eskatzeko.
Honako hau aipatzen du jasotako txostenak:
Kexan jasotzen da Berriozarko Institutuko ikasleek hau adierazi dutela: “Curriculum Bereziko Unitatean ari gara ikasten eta 4. DBH amaitzen ari gara. Orain arte, euskaraz egin ditugu ikasketak eta hurrengo ikasturtean ere hala egin nahiko genuke Lanbide Heziketa Berezian”.
LH Berezirako aurretiazko izen-ematean, CREENA arduratzen da prozeduraz, bere funtzioen arloan, eta zentroen eta ikasleen familien eskarien eta eskaeren gaineko aholkularitza ematen du.
Eskaintzaren plangintzari dagokionez, hainbat aldagai gurutzatzen dira aurretiazko izen-ematea egiteko prozesua jorratzeko garaian.
Orientazio akademikoaren eta profesionalaren prozesuak hainbat prestakuntza-aukeratara sartzeko aukera ematen du, hura arautzen duten arauen eta prozeduren arabera, baina horrez gain eta prozesuaren interesdunen interes profesionalez gain, existitzen diren plazen eskaintza eta haien konkurrentzia ere kontuan izan behar dira; askotariko ikasleak, askotariko testuinguruak eta askotariko egoera indibidualak daude eta horrek hainbat kasuistika sortzen ditu, eskaintza arrunta baino eskaintza txikiago honentzat. Batzuetan ikasleak beste urtebete gelditzen dira, edo azken unera arte erabakitzen ez diren orientazio-aldaketak gertatzen dira.
Prestakuntza-aukeren hazkundearekin, balizko aukeren sorta zabalagoa da, eta sartzeko baldintzak eta irizpideak desberdinak dira. Horrek eskaintza sustatzen du ikasleen beharrei erantzunez, baina aurretiazko izen-ematearen prozesuan aukera berriak sortzen dira. Ondorioz, plangintza zorrotzagoa egin behar da, parte har dezaketen ikasleen kopuruaren aldakortasunarengatik eta azken unera arte izan ditzaketen erabaki-aldaketengatik.
Planifikatzeko garaian, institutuen aurreikuspenak biltzen eta egiten dituzte, eta baloratu egiten da hori, baina, azkenean, ikasleek interesatzen zaien profil profesionala bilatzen dute aukeraketa egiteko unean.
Hizkuntza-eredua beste elementu bat da plangintza egiteko garaian. Ikasturte honetan, A modalitateko LH Bereziko zikloak eskaini dira Sakana LH IIPn, merkataritzako zerbitzu orokorretako laguntzaile zikloan, eta Elizondo Lanbide Eskola IIPn, Ostatu eta Garbiketa laguntzaile zikloan.
Orain arte ez dute hainbeste ikaslek eskatu LH berezi hori euskaraz, eta ez da halako eskaerarik jaso. Eskari hori egiten duten eta interes profesional bera duten ikasle nahikoa egongo balira, aintzat har liteke”.
3. Euskararen Foru Legearen funtsezko helburuetako bat da “euskara erabili eta irakastea bermatzea, borondatezkotasunaren, mailaz mailako aurrerapenaren eta errespetuaren printzipioen arabera, Nafarroako errealitate soziolinguistikoarekin bat etorriz” [1.2 artikulua, c) hizkia].
Helburu horri dagokionez, aipatutako foru legearen 19. artikuluak herritar guztiei aitortzen die “ikasmaila guztietan euskarazko eta gaztelaniazko irakaskuntza jasotzeko eskubidea, hurrengo kapituluetan ezarritako terminoetan”.
Eta, zehazki, 25. artikuluak hau dio eremu mistoko irakaskuntzari buruz; hau da, Iruñea barne hartzen duen eremuari buruz:
“1. Euskara pixkanaka, mailakatuta eta behar bezala integratuko da irakaskuntzan, euskarazko irakaskuntza-lerroak sortuz ikastetxeetan hala eskatzen duten pertsonentzat.
2. Unibertsitatez kanpoko ikasmailetan, euskarazko irakaskuntza eskainiko zaie hala nahi duten ikasleei, eskolatzearen amaieran hizkuntza horren gaineko ezagutza maila nahikoa lor dezaten”.
4. Aipatutako lege-aginduetan aipatutakoaren arabera, eremu mistoko administrazio publikoei dagokie euskarazko irakaskuntza-eskaintza artikulatzea, hizkuntza horretan eskolatu nahi duten interesdunen eskariari erantzuteko. Horretarako, beharrezko lerroak edo eskola-plazak gaitu behar dira ikastetxeetan.
Lerro edo plaza horien lurralde-banaketari dagokionez, erakunde honek uste du egingarria dela Iruñearen eta bere eskualdearen moduko eremu batean D ereduko Lanbide Heziketa Profesionaleko zikloak eskaintzea eta eskari nahikoa izatea. Hortaz, horren gaineko gomendioa egin du.
5. Horrenbestez, eta uztailaren 3ko 4/2000 Foru Legearen 34.1 artikuluak esleitzen dizkion ahalmenak baliatuz, Nafarroako Arartekoaren erakundeak beharrezkotzat jo du:
Hezkuntza Departamenduari gomendatzea Iruñean eta bere eskualdean dauden Lanbide Heziketa Bereziko ikastetxeetan euskarazko irakaskuntza-eskaintza handitu dezala.
Nafarroako Foru Komunitateko Arartekoari buruzko 2000ko uztailaren 3ko 4/2000 Foru Legearen 34.2 artikuluarekin bat etorriz, Barne, Funtzio Publiko eta Justizia Departamentuak, nahitaezkoa denez, gehienez bi hilabeteko epean jakinarazi beharko du ebazpen hau onartzen duen eta, hala badagokio, hura betetzeko zer neurri hartu dituen.
Lege-agindu horretan ezarritakoarekin bat etorriz, ebazpena ez onartzeak kasua Nafarroako Parlamentuari aurkeztuko zaion urteko txostenean jasotzea ekar dezake, eta bertan, berariaz adieraziko da aldeko jarrera hartu ez duen administrazioa, jarrera hori hartzea posible zela irizten denean.
Zure erantzunaren zain, jaso ezazu nire agur adeitsua.
El Defensor del Pueblo de Navarra
Nafarroako Arartekoa
Patxi Vera Donazar
Partekatu edukia