Partekatu edukia
Hezkuntza eta Irakaskuntza
Gaia: Familia ugari batek bere hiru seme-alabengatik ordaindu behar duen eskola-jantokiaren prezio altua. Zehazki, seme-alabek Altsasuko Udalaren titulartasuneko haur-eskolan eta Zelandi HLHIPn ikasten dute.
Altsasuko alkatea
Hezkuntzako kontseilaria
Alkate jauna / Kontseilari jauna:
1. 2025eko irailaren 4an, instituzio honek (…) andrearen kexa bat jaso zuen bere seme-alabei emandako eskola-jantokiko zerbitzuagatik ordaindu behar dituen zenbatekoei buruz.
Interesdunak honakoa azaldu zuen:
"Nire kexa da Txirimbulo haurtzaindegiko eta Altsasuko Zelandi ikastetxeko jantokietako tarifari buruzko bidegabekeriaren berri ematea.
Gu familia ugaria gara (oro har, 3 seme-alaba ditugu), eta nire senarrak 20.000 €gordinetik gorako errenta du urtean, eta errenta horretan oinarritzen dute tarifa, baina gordina da, ez garbia.
Soldata bakar horrekin alokairua, argi-gastuak, ura , telefonoa,
janaria, autoa, asegurua, gasolina, haurrentzako arropa eta abar ordaintzen ditugu.
Benetan, uste duzue hilean 2.000 €-rekin berdin dela? Sinestezina da!!!!
Familia ugaria garenez, ez dugu 56 €ordaintzen haur bakoitzeko Txirimbuluko jantokian, baina guraso bakarrekoa bazara, 32 €ordaintzen dituzu.... eta Zelandin 130 €hilean, ea kontuan hartzen dugun jantoki-beka ematen dutela, errentak argi eta garbi ikusten direlako. Ez zait zuzena iruditzen, oso gaizki egituratuta dago.
Haurrak dituen familia batek soldata bakarra badu, ez du denetarako balio. Zentzu horretan, administrazio lotsa da ".
2. Ondoren, erakunde honek Altsasuko Udalera eta Hezkuntza Departamentura jo zuen, gai horri buruzko informazio eske.
Altsasuko Udalaren txostenean honako hau adierazten da:
“Lehenengoa.- “Txirinbulo” Udal Haur Eskolatik hasita, Altsasuko Udalaren mende dagoen haur hezkuntzako lehen zikloko ikastetxe baten aurrean gaude –nahiz eta zati batean Nafarroako Gobernuko Hezkuntza Departamentuaren diru-laguntzekin finantzatua–, eta Udal honek zehazten ditu jantokiaren zerbitzuaren kasuan, jantokiaren prezio publikoak.
Altsasuko Udalak, Udalen menpeko Nafarroako Haur Hezkuntzako lehen zikloko gainerako ikastetxe publikoek bezala, prezio publikoak 2025-2026 ikasturtetik lehen aldiz finkatu ditu. Izan ere, aurreko ikasturtera arte (2024-2025 ikasturtea) Nafarroako Gobernuko Hezkuntza Departamentuak zehazten zituen udal haur-eskoletako jantoki-zerbitzuaren prezioak – haien matrikularen prezioen kasuan bezala –, eta udalek ez zuten horri buruzko inolako akordiorik hartzen, prezio horiek zuzenean aplikatuz.
Adierazi den bezala, 2025-2026 ikasturtetik aurrera udalei dagokie beren haur-eskoletako jantoki-zerbitzuaren prezio publikoak ezartzea. Bada, Altsasuko Udalaren kasuan, onartutako prezioak Nafarroako Gobernuko Hezkuntza Departamentuak2024-2025 ikasturtean onartutakoen berdinak dira. Hori ere gainerako prezio publikoekin, tasekin eta udal-eskumeneko zergekin bat etorriz; izan ere, horiek ez dira 2025ean handitu 2024an aplikatutakoarekin alderatuta.
Horrela, eta Udalaren Osoko Bilkurak 2025eko ekainaren 28an egindako ohiko bilkuran hartutako erabakiaren arabera, Udalaren Haur Eskolako jantoki-zerbitzuaren prezio publikoak onartu ziren 2025-2026 ikasturterako (NAOren 150. zenbakian argitaratu ziren, 2025eko uztailaren 29an). Jantoki-zerbitzuan izena eman duen haurraren familia-unitatearen per capita errentaren arabera zehazten diren prezioak. Ez dugu ahaztu behar familia baten per capita errentari buruz hitz egiten denean, errenta hori kalkulatzeko, familia-unitateko kide guztien diru-sarrera gordinak batu eta guztizko kopuru hori familia-unitatea osatzen duten kideen kopuruarekin zatitzen dela. Horregatik, ezin dugu bat egin kexan egiten den baieztapenarekin. Horren arabera, Udala familia-unitateko pertsona baten urteko diru-sarrera gordinetan oinarritzen da jantoki-zerbitzuagatik ordaindu beharreko prezioa zehazteko.
Bigarrena.- Egindako kexan Zelandi HLHIPren jantoki-zerbitzuaren prezioak ere aipatzen dira. Horri dagokionez, aipatu behar dugu haur hezkuntzako eta lehen hezkuntzako bigarren zikloko ikastetxe hori Nafarroako Gobernuko Hezkuntza Departamentuaren mende dagoela, eta bertako jantoki-zerbitzua bertako Gurasoen Elkarteak kudeatzen duela. Beraz, Altsasuko Udalak ez du eskumenik horri buruzko erabakirik hartzeko”.
Hezkuntza Departamentuaren txostenean honako hau azaltzen da:
“Altsasuko Txirimbulo Udal Haur Eskolaren kudeaketa Altsasuko Udalaren esku dago. Ondorioz, Administrazio Publiko horretara jo behar du kexak, bere eskumeneko gaia da-eta.
Bestalde, Altsasuko Zelandi HLHIPko jantoki arruntaren kudeaketa ikastetxeko Gurasoen Elkarteari dagokio.
Hezkuntza Departamentuak eskumena du eskualdeko jantokiak kudeatzeko, Nafarroako Foru Komunitateko unibertsitateaz kanpoko ikastetxe publikoetako jantokiak arautzen dituen maiatzaren 29ko 58/2024 Foru Dekretuaren 3. artikuluarekin bat etorriz.
Era berean, Hezkuntza Departamentuak eskola-jantokiko laguntzak ematen dizkie eskualdeko jantokietako eta jantoki arruntetako ikasleei, Nafarroako Foru Komunitateko unibertsitateaz kanpoko ikastetxe publikoetako jantokiak arautzen dituen maiatzaren 29ko 58/2024 Foru Dekretuaren 5. artikuluan jasotakoari jarraikiz:
a) Eskola-garraiorako eskubidea duten ikasleak, eskola-garraioaren antolaketa eta funtzionamendua arautzen duen araudiaren arabera.
b) Haur Hezkuntzako bigarren zikloa edo Lehen Hezkuntza egiten ari diren eta egoera ekonomiko ahulean dauden ikasleak.
c) Despopulatze-arrisku handi eta larrian dauden herrietan bizi eta herri horietako ikastetxeetan ikasten duten ikasleak, toki-administrazioaren eta despopulatzearen arloetan eskumena duen zuzendaritza nagusiak horri buruz ezarritakoaren arabera.
Hezkuntza Departamentuko datuen arabera, 2024/2025 ikasturtean Zelandi HLHIPko jantoki arruntean hamazortzi ikasle zeuden jantokiaren laguntzarekin: Hamazazpi (ekonomia behartsuak) eta bat (garraiatua). Ikasle horien artean ez dago (...) andrearen seme-alabarik.
Jantoki-zerbitzua erabiltzen duten ikastetxe horretako ikasleei 12.780 euroko laguntza eman zaie guztira.
Gaur egun, 2025/2026 ikasturteari dagokionez, ez dago diruz lagundutako ikasleen daturik; izan ere, jantoki arrunta duten ikastetxeek urriaren 31ra arteko epea dute datu horiek Hezkuntza Departamentuari bidaltzeko, bat etorriz Digitalizazioko eta Hezkuntza Zerbitzuetako zuzendari nagusiaren maiatzaren 28ko 99/2025 Ebazpenean ezarritakoarekin. Ebazpen horren bidez, onesten dira eskola-jantokiko zerbitzua emateko jarraibideak, argitaratzen da jantoki baimenduen zerrenda eta onartzen dira 2025/2026 ikasturterako tarifak eta kuotak: https://bon.navarra.es/es/anuncio/-/texto/2025/120/9”.
3. Adierazi den bezala, kexagilea familia ugari bateko kidea da, eta kexa jarri du bere hiru seme-alabengatik ordaindu behar duen eskola-jantokiaren prezioagatik. Horiek, hurrenez hurren, Altsasuko Udalaren titulartasuneko Txirinbulo haur-eskolara (zero eta hiru urte bitarteko zikloa) eta Zelandi HLHIPra (herri berean dago, Hezkuntza Departamentuaren eskumeneko haur eta lehen hezkuntzako ikastetxe publikoa) joaten dira. Kexan adierazten denez, familia-unitatearen diru-sarrerak kontuan hartuta, zerbitzuagatik ordaindu beharreko zenbatekoa oso handia da bost kideko familia ugari batentzat.
Administrazio eskudunek dagozkien txostenak egin dituzte, eta lehen azaldu dira.
4. Gaiari buruz dugun jarrera finkatzeko, kontuan hartu behar dugu Nafarroako familia ugariei buruzko martxoaren 25eko 20/2003 Foru Legeak, bigarren kapituluan, ezartzen dituela hezkuntzaren arloko babes-neurriak.
Zehazki, honako hau dio 7. artikuluak:
“Familia ugarientzat baremo bereziak egonen dira hezkuntza ez-unibertsitarioko tarte guztietan, liburuetarako, eskola materialerako, jantokirako eta garraiorako laguntzak eta bekak emateko”.
Kontuan hartu behar dugu, halaber, antzeko araua jasotzen duela otsailaren 7ko 5/2019 Foru Legeak, Nafarroako Foru Komunitatean guraso bakarreko familiak egiaztatzeari buruzkoak, 6. artikuluan honako hau jasotzen baitu:
“Unibertsitateaz kanpoko hezkuntzaren etapa guztietan, familia gurasobakarrei edo gurasobakartasun-egoeran daudenei berariazko baremoak aplikatuko zaizkie liburu, eskola-material, jantoki eta garraiorako laguntzak eta bekak ematerakoan”.
Aurreko manuetatik honako hau atera daiteke, hemen interesatzen zaigunagatik:
a) Familia ugariak eta guraso bakarreko familiak edo guraso bakarreko egoeran dauden familiek abiapuntuko egoera desabantailatsuan dauden heinean, legeak ekintza positiboko neurriak ezartzen ditu familia ugariei dagokienez.
b) Bereziki, eskola-jantokiko laguntzak eskuratzeko ekintza positiboko neurri horiek ezartzen dira.
c) Ondorio horietarako, legeak antzeko tratua ezartzen du familia batzuen eta besteen kasuan, ugariak eta guraso bakarrekoak (“berariazko baremoak”, kasu batean zein bestean, kasuan kasuko legediak adierazten duenaren arabera).
5. Altsasuko Udalaren zero eta hiru urte bitarteko haur-eskolan ezarritako kuotei dagokienez, ikusten da toki-entitateak, dagokion araudiaren arabera (2025eko uztailaren 29ko 150. zenbakiko Nafarroako Aldizkari Ofizialean argitaratua), ordaindu beharreko prezioa finkatze aldera, guraso bakarreko familiei eta, oro har, beste familia batzuei dagokienaren artean bereizten duela, tarifako “taula” edo “baremo” bana eraikita (guraso bakarreko familien kasuan onuragarriagoa) eta dagokion unitateko per capita errentaren arabera aplikatzea ezarrita (hainbat tarte ezartzen dira).
Hala ere, ez da ikusten familia ugarientzako baremo edo prezioen taula espezifikorik dagoenik, guraso bakarreko familientzat gertatzen denaren antzera; beraz, pentsa daitekeenez, lehenengoak familia arrunt edo orokor gisa tratatuko lirateke.
Zentzu hertsian,hizpidea ez da eskola-jantokirako laguntzak edo bekak ematea (tarifa edo prezioa finkatzeko arauak dira), baina, gure ustez, gomendagarria da familia batzuei eta besteei, ugariei eta guraso bakarrekoei, antzeko tratu onuragarria ematea.
Ikusi den bezala, foru-legeek, eskola-jantokirako laguntzei dagokienez, antzeko erregulazioa dute familia ugarientzat eta guraso bakarreko familientzat, eta aurreikusten dute batzuek eta besteek onura bat lortzea (“baremo espezifikoak”), hasierako posizio desabantailatsuagatik.
Horregatik, prezioa finkatzeko aldeko neurria hartzen bada kontuan (laguntza, zentzu zabalean), arrazoizkoa da aipatutako familia-tipologia baterako bakarrik ez egitea (guraso bakarrekoak, kasu honetan), eta familia ugariei ere antzeko tratamendua ematea.
Iradokizuna egin da, aurrekotik ondorioztatzen den zentzuan.
6. Bestalde, Hezkuntza Departamentuak haur-hezkuntzako bigarren ziklotik aurrera ematen dituen eskolako jantokiko laguntzei dagokienez, departamentu horren txostenak aipatzen du Nafarroako Foru Komunitateko unibertsitateaz kanpoko ikastetxe publikoetako jantokiak arautzen dituen maiatzaren 29ko 58/2024 Foru Dekretuaren 5. artikuluan xedatutakoa.
Manuak ondokoa xedatzen du:
“1. Honako hauek izanen dira eskola-jantokirako laguntzaren onuradunak:
a) Eskola-garraiorako eskubidea duten ikasleak, eskola-garraioaren antolaketa eta funtzionamendua arautzen duen araudiaren arabera.
b) Haur Hezkuntzako bigarren zikloa edo Lehen Hezkuntza egiten ari diren eta egoera ekonomiko ahulean dauden ikasleak.
c) Despopulatze-arrisku handi eta larrian dauden herrietan bizi eta herri horietako ikastetxeetan ikasten duten ikasleak, toki-administrazioaren eta despopulatzearen arloetan eskumena duen zuzendaritza nagusiak horri buruz ezarritakoaren arabera.
2. Salbuespen gisa, jantokirako laguntzak ematen ahalko zaizkie aurreko apartatuan ezarritako egoeretan ez dauden ikasleei, behar bezala justifikatutako inguruabarrak gertatzen direnean, ikastetxeak eskatuta eta eskola-jantokien arloan eskumena duen zuzendaritza nagusiaren ebazpen bidez.
3. Laguntza horien zenbatekoa ikasturtero zehaztuko da, eskola-jantokien arloan eskumena duen zuzendaritza nagusiaren ebazpenaren bidez”.
Arauak, egiazta daitekeenez, laguntzaren onuradun izango diren kolektiboak aipatzen ditu, baina ez du erregulazio nekagarririk, ez baita aurrez zehazten zer ulertu behar den egoera ahuleko ekonomiatzat, ezta laguntzen onuradunentzako zenbatekoak edo zenbatekoak kuantifikatzeko irizpideak ere.
Ez da ikusten arautegi horretan familia ugarientzako aldeko neurririk ezartzen denik, bat etorriz Nafarroako familia ugariei buruzko martxoaren 25eko 20/2003 Foru Legearen 7. artikuluak ezartzen duenarekin, zeinak, adierazi den bezala, aipatzen baitu kolektibo horrentzako baremo espezifikoak jaso behar direla.
Era berean, ez da horrelako neurririk ikusten Digitalizazioko eta Hezkuntza Zerbitzuetako zuzendari nagusiaren maiatzaren 28ko 99/2025 Ebazpenean. Ebazpen horren bidez, onesten dira eskolako jantoki-zerbitzua emateko jarraibideak, argitaratzen da baimendutako jantokien zerrenda eta onartzen dira 2025/2026 ikasturterako tarifak eta kuotak onartzen dira, jantoki-laguntzari eta horien zenbatekoei dagokienez.
Horregatik, gogorarazpena egin dugu, bat etorriz 20/2003 Foru Legearen 7. artikulutik ondorioztatzen denarekin.
7. Beraz, eta Nafarroako Foru Komunitateko Arartekoaren erakundea arautzen duen uztailaren 3ko 4/2000 Foru Legearen 34.1. artikuluak ematen dizkion eskumenen arabera, hau jo du beharrezkotzat:
a) Altsasuko Udalari iradokitzea familia ugarien kolektiboa kontuan har dezala bere titulartasuneko haur-eskolan emandako zerbitzuagatik ordaindu beharreko kuotak kuantifikatzeko, guraso bakarreko familientzat aurreikusitakoaren antzeko aldeko neurri baten bidez.
b) Hezkuntza Departamentuari gogoraraztea familia ugariei eskola-jantokietarako laguntzak emateko berariazko baremoak ezartzeko legezko betebeharra.
Nafarroako Foru Komunitateko Arartekoaren erakundea arautzen duen uztailaren 3ko 4/2000 Foru Legearen 34.2. artikuluari jarraikiz, eta aginduzkoa betez, Altsasuko Udalak eta Hezkuntza Departamentuak bi hileko epean jakinarazi beharko dute ebazpen hau onartzen duten eta, dagokionean, hura betetzeko zer neurri hartu dituzten.
Lege-agindu horretan xedatzen denez, aipatutako administrazio publikoak arartekoaren erabakia onartzen ez badu, erakunde honek erabaki dezake gai hori 2025. urteari dagokion urteko txostenean sartzea eta Nafarroako Parlamentuan azaltzea, jarrera hori izan duen administrazio publikoa berariaz aipatuz, baldin eta arartekoaren iritziz erabakia onartzea posible bazen.
Adeitasunez, zure erantzunaren zain,
El Defensor del Pueblo de Navarra
Nafarroako Arartekoa
Patxi Vera Donazar
Partekatu edukia