Partekatu edukia
Nafarroako Arartekoak, Patxi Verak, ohartarazi du herritar batzuk bere erakundera joaten direla administrazio publikoarekin duten harremanean «muturrean» sentitzen direnean. Kasu horietan «inork entzuten ez dielako» susmoa dute eta «laguntza eta justizia» bilatzen dituzte. Hala azaldu du Arartekoak Roberto Cámara kazetariak aurkezten duen Navarra Televisión-eko Cara a Cara saioko elkarrizketan. Horren bidez, hauxe eskatu du: administrazio «hurbilagoa», zeina gai izango baita «gehiago entzuteko» eta, bere ustez, urteekin agertu diren oztopoak murrizteko.
Verak azaldu duenez, Arartekoak «azken baliabide» gisa jokatzen du askotan, bereziki herritarrek erantzunik jasotzen ez dutenean edo erantzun hori «ez dela bidezkoa» uste dutenean. Aldi berean, azpimarratu du oraindik badaudela erakundera jo dezaketela ez dakiten pertsonak.
Ildo horretan, adierazi du kexa askok amankomunean duten ezaugarria ez dela gai administratibo zehatz hutsa, baizik eta bizipen zabalagoa: arretarik gabe sentitzea. «Jendeak justizia eskatzen digu arreta jasotzen ez duelako, ez diotelako arrazoirik ematen, gauzak izugarri luzatzen direlako...» adierazi du. Era berean, aipatu ditu hitzordu digitala luzatzeagatik oinarrizko zerbitzuetara iristeko dauden arazoak.
«Administrazioak gehiago entzun beharko luke, eta ez hainbeste oztopo jarri», berretsi du Arartekoak, eta, aldi berean, azaldu du jardunbide egokiak ezarrita daudela Nafarroako Gobernuko bulego batzuetan —ordutegi luzatuekin, irisgarritasun unibertsalarekin eta hitzordurik gabeko arretarekin, bide esklusibo gisa—, baina ez daudela hedatuta.
Adierazi duenez, erronka da adibide horiek sistema osora hedatzea, batez ere digitalizazioa gero eta zabalagoa den testuinguruan. Verak defendatu duenez, administrazioa «aurrera begira» garatu behar da arlo digitalean, baina «atzera begiratzea ahaztu gabe»; izan ere, kolektibo batzuek ez dute bitartekorik, eskumenik edo baliabiderik harremanak soilik bide telematikoen bidez izateko.
Erreklamazio gehien sortzen dituzten gaiei dagokienez, Patxi Verak azaldu du hiru arlo handik biltzen dituztela tradizionalki kasu gehienak: osasuna, gizarte-eskubideak eta hezkuntza, alegia, herritarrekin zuzenean elkarreragina duten duten sailak baitira. Horiei etxebizitza gehitu behar zaie, gizartearen kezka nagusietakoa bihurtu baita.
Etxebizitzari dagokionez, Verak ohartarazi du egoera pixkanaka hondatzen ari dela eta baldintza «onartezinak» normalizatzen ari garela. Hala, gogorarazi du etxebizitzarako eskubidea Konstituzioan aitortuta dagoela, baina salatu du «jendea borrokan ari dela ez etxebizitza izateko, baizik eta logela bat izateko». Ildo horretan, adibide gisa jarri ditu adingabeak dituzten eta gela bakarrean bizitzera behartuta dauden familien kasuak.
Gainera, alokairua eskuratzean diskriminazioa egoteko aukera mahaigaineratu du. Izan ere, norbaitek alokairua ordaindu badezake baina hura bere hizkeragatik edo jatorriagatik ukatzen bazaio, geure buruari galdetu behar diogu ea «higiezinen arloko arrazakeria» dagoen.
Patxi Verak adierazi du etxebizitzaren arazoa ez dela neurri bakar batekin konponduko, baizik eta jarduketa osagarri sorta batekin. Arlo horretan, zehaztu du Arartekoak ezin dituela «giltzak eman», baina egiaztatu dezakeela pertsonak behar bezala inskribatuta daudela etxebizitza babestuen prozeduretan, haien baremazioa zuzena dela eta administrazioak zorrotz jokatzen duela.
Osasunaren gaiari dagokionez, Arartekoak aitortu du itxarote-zerrendak kexatzeko ohiko arrazoiak izaten jarraitzen dutela. «Ezin da onartu egoera jakin batean dagoen pertsona bat zortzi hilabetez zain egotea», azaldu du, eta adierazi du bere esku-hartzeak erantzun administratiboak aktibatzen lagun dezakeela.
Halaber, herritarrak bultzatu ditu erreklamazioak bide ofizialetatik formalizatzera eta lasaitu informalera ez mugatzera: «Asko kexatzen gara tabernan... baina hori ez da oso eraginkorra. Eraginkortasuna paperek lortzen dute».
Elkarrizketak despopulatzearen eta lurralde-desberdintasunaren eragina ere jorratu du. Verak adierazi duenez, konektibitate telematikoa nabarmen hobetu bada ere, landa-eremuan zailtasun metagarriak daude oraindik: garraioa, osasun-zentroetarako sarbidea, hezkuntza-zerbitzuak, aisialdi-aukerak, etab. Faktore horien baturak, azaldu duenez, pertsona asko bultzatzen ditu euren herriak uztera.
Ildo horretan, defendatu du irtenbidea ez dela jarduketa isolatua, baizik eta hainbat eremutan jarraitutako estrategia, lurraldean biztanleria finkatzeko helburu instituzionalarekin koherentea dena.
Migrazioari dagokionez, Verak adierazi du kexek gora egin dutela azken urteotan, ez soilik arazo gehiago daudelako, baizik eta Arartekoak gizarte-erakundeekiko harremana areagotu duelako eta jende asko konturatu delako erakundera jo dezakeela zenbait gai jorratzeko, hala nola erroldatzea edo gizarte-prestazioak.
Egoera «oso gogorrak» deskribatu ditu, batez ere kokaleku eskasetan bizi direnen kasuetan, eta ohartarazi du ezin dela «beste alde batera begiratu» bazterketa-errealitateen aurrean.
Arartekoak baieztatu duenez, hizkuntza-eskubideekin lotutako kexak ere iristen dira, «nahiz eta ehuneko handia ez diren».
Azkenik, eskerrak eman dizkie komunikabideei; izan ere, Arartekoa eskubideak defendatzeko bide gisa ezagutarazten dute eta jendea bultzatzen dute hura erabiltzera administrazioak erantzuten ez diela sentitzen dutenean.
Partekatu edukia