Partekatu edukia
Euskara
Gaia: La escasez de plazas en Formación Profesional en euskera.
Hezkuntza Kontseilaria
Kontseilari jauna:
1. 2026ko ekainaren 26an, erakunde honek (…) jaunaren idatzia jaso zuen, Administrazioan Euskaraz Taldearen ordezkari gisa. Idatzi horren bidez, kexa aurkeztu zuen Lanbide Heziketako euskarazko prestakuntza-eskaintza zabaltzeko egindako eskaerari erantzun ez izanagatik.
Idazkian, honako hau azaldu zuen:
a) Lanbide Heziketako aurretiazko matrikulazio-prozesuan, ikasketak euskaraz egin nahi zirela jakinarazteko laukitxo bat markatzeko aukera zegoen. Horren ondorioz, euskarazko eskaera zer arlotan zegoen ikusi ahal izan zen.
b) 2026ko martxoaren 10ean, Hezkuntza Departamentuari zuzendutako idatzia aurkeztu zuten. Bertan, hurrengo ikasturtera begira, 15 ikasle edo gehiagok euskaraz ikastea eskatzen duten Lanbide Heziketako ikasketak euskaraz eskaintzeko aukerarik ba ote zegoen aztertzeko eskatu zioten Nafarroako Gobernuari.
c) Aipatutako kexaren idatzia aurkeztu zuten egunean, ez zuten beren eskaerari buruzko erantzunik jasota.
2. Jarraian, erakunde hau Hezkuntza Departamentuarekin jarri zen harremanetan, mahai gainean jarritako gaiari buruzko informazioa eskatzeko.
Honako hau aipatzen du jasotako txostenak:
“Hezkuntza kontseilariak, [...] jaunak, Administrazioan Euskaraz Taldearen ordezkari gisa, aurkeztutako idatziari dagokionez (idatzi horren bidez Lanbide Heziketako euskarazko prestakuntza-eskaintza zabaltzeko egindako eskaerari erantzun ez zaiolako kexa aurkeztu zuen), honako hau jakinarazten du:
1. Jakinarazpen hartan, Hezkuntza Departamentuari eskatzen zitzaion 2026-2027 ikasturterako zenbait irakaskuntza euskaraz eskaintzeko aukera azter zezala (aurrez izena emateko prozesuan ikasleen aldetik behar adinako lehentasun jaso zen ikasketen kasuan). Era berean, euskarazko eskaintza zabaltzea eskatzen zen, aldez aurretiko inskripzio-prozesuan jarritako lauki zehatzaren bidez lortutako informazioa kontuan hartuta.
2. Lanbide Heziketako eskaintzaren plangintzari dagokionez:
Hezkuntza Departamentuak aintzat hartu du aldez aurretiko inskripzio-prozesuan lortutako informazioa, Lanbide Heziketako ikasketak euskaraz egiteko ikasleek adierazitako lehentasuna barne.
Onarpen-prozesuan aukera hori sartuta, ikasleen lehentasunei buruzko informazioa lor daiteke, eta, beraz, eskaintzaren plangintza bideratzeko erabil daitekeen elementuetako bat da.
Hala ere, lehentasun-adierazpen hori ezin da automatikoki parekatu matrikularen benetako eskaerarekin, eta ez du berez esan nahi talde edo irakaskuntza jakin bat ezarri behar denik.
Jarduketa hori, gainera, Lanbide Heziketako Sistemaren oinarrizko araudiak babesten du. Zehazki, Lanbide Heziketa antolatu eta integratzeari buruzko martxoaren 31ko 3/2022 Lege Organikoaren 24. artikuluak ezartzen du administrazio eskudunei dagokiela funts publikoekin finantzatutako Lanbide Heziketako eskaintza planifikatu eta programatzea, eskaintza hori nahikoa izan dadila eta lurraldearen beharretara egokituta egon dadila zainduz, bai eta baliabide publikoen erabilera optimizatu eta eraginkorra bermatuz ere.
Ildo beretik, Lanbide Heziketako Sistemaren antolamendua garatzen duen 2023ko uztailaren 18ko 659/2023 Errege Dekretuaren 21. artikuluak autonomia-erkidegoetako administrazio eskudunei esleitzen die funts publikoekin finantzatutako Lanbide Heziketako eskaintza planifikatzeko eta programatzeko eskumena.
Horrenbestez, eskaintzaren plangintza ezin da egin adierazle bakar bati erreparatuta soilik; hori beharrean, beharren eta eskaintzaren bideragarritasunaren balorazio orokorrari erantzun behar dio.
Besteak beste, honako faktore hauek hartzen dira kontuan: eskaria, matrikularen bilakaera, ikastetxe eta espazioen eskuragarritasuna, behar diren irakaskuntza-baliabideak, eskaintzaren lurralde-banaketa, lanbide-familien plangintza globala eta Nafarroako produkzio-sarearen eta lan-merkatuaren beharrak.
3. Euskaraz adierazitako eskaera kontuan hartu dute.
Aurretiazko matrikulazio bidez lortutako informazioa 2026-2027 ikasturterako eskaintzaren plangintzan erabili da.
Horren erakusgarri, ikasturte horretarako euskarazko erdi-mailako Merkataritza zikloa sartu zen eskaintzan, hasieran adierazitako eskariari erantzunez.
Hala ere, aurretiazko matrikulazio-prozesua amaitu ondoren, ziklo horrek hiru aurrematrikula baino ez zituen erregistratuta. Benetako eskari hori talde bat osatzeko nahikoa ez zenez, azkenean erabaki zen eskaintza hori ez mantentzea 2026-2027 ikasturterako.
Adibide hori bereziki adierazgarria da; izan ere, agerian uzten du ikasleek hasieran adierazitako informazioa eskaintza konfiguratzeko erabiltzen dela, baina behin betiko erabakia onarpen-prozeduran lortutako benetako eskariarekin alderatu behar dela gero.
Nafarroako onarpen-araudiak espresuki aurrez ikusten du Lanbide Heziketako erdi-mailako eta goi-mailako zikloetan izena emateko unean ikasleek kontuan hartu ahal izatea eskaintza gaztelaniaz edo euskaraz egiten den, eskaintzarekin lotutako beste ezaugarri batzuekin batera, hala nola ikastetxea, udalerria edo txanda. Hala jasotzen da gaur egun 2026-2027 ikasturterako onarpen-prozesuari dagokion informazioan eta araudian. Prozesu hori, besteak beste, Hezkuntza kontseilariaren 2024ko apirilaren 11ko 40/2024 Foru Aginduak arautzen du (32/2025 Foru Aginduaren bidez aldatua), eta 2026-2027 ikasturterako dagokion onarpen-ebazpenen bidez garatu da.
Beraz, ezin da esan Departamentuak aurkeztutako eskaeretan arretarik jarri ez duenik. Aurretiazko matrikulazio-prozesuan lortutako informazioa aztertu eta eskaintzaren plangintzan erabili da.
Euskarazko erdi-mailako Merkataritza ziklo bat eskaintzan sartzeak (ezin izan da gerora mantendu, hiru aurrematrikula baino ez baitzituen jaso) agerian uzten du adierazitako eskaria kontuan hartu zela, nahiz eta behin betiko erabakiak benetako eskariari eta taldeen bideragarritasunari erantzun behar dien.
4. Eskaintza egokitzea eta baliabide publikoak erabiltzea:
Behar adinako eskaintza publikoa planifikatzeko betebeharra baliabide publikoak eraginkortasunez erabiltzeko printzipioarekin bateratu behar da.
Ildo horretan, 3/2022 Lege Organikoak espresuki ezartzen du eskaintzaren plangintzak bermatu behar duela ez soilik eskaintza lurraldearen beharretara egokitzea, baita Lanbide Heziketara bideratutako baliabide publikoen erabileraren optimizazioa eta eraginkortasuna ere.
Horregatik, azkenean ikasle kopuru oso txikia duen taldea sortzea ezin da, berez, aldez aurretiko matrikulazio-aldian azaldutako lehentasunen nahitaezko ondoriotzat hartu.
Administrazioak talde bakoitzaren benetako eskaria eta bideragarritasuna baloratu behar ditu, eta, aldi berean, eskaintza nahikoa zabala, lurraldeari dagokionez orekatua eta herritarren prestakuntza-beharretara egokitua bermatzen saiatu behar du.
5. Euskarazko LHko eskaintzarekiko konpromisoa.
Hezkuntza Departamentuak euskarazko Lanbide Heziketaren eskaria eta haren bilakaera aztertzen jarraituko du, onarpen-prozesuetan lortutako informazioa eskaintzaren plangintzarako elementuetako bat bezala erabiliz.
Nahikoa eta sendotutako eskaria izateak euskarazko eskaintza berriak sortzea edo daudenak zabaltzea justifikatu ahal izango du, betiere eskaintza behar bezala ezartzea bermatzeko beharrezkoak diren antolaketa-, irakaskuntza-, lurralde- eta plangintza-baldintzak ere betetzen badira.
Ildo horretan, hezkuntza-eskaintzak ikasleen beharrei eta lehentasunei erantzutea helburu duen ikuspegia partekatzen da. Hala ere, egokitzapen hori Lanbide Heziketaren plangintza orokorraren barruan egin behar da, eskaintzaren konfigurazioa zehazten duten faktore guztiak kontuan hartuta eta taldeen bideragarritasuna bermatuz
6. Erantzunik ezaren ondoriozko ustezko ezespenari buruz:
Azkenik, erantzuna espresuki eman gabe hiru hilabete igaro direnez, aurkeztutako eskaerak ezetsitzat jo behar direla dioen baieztapenari dagokionez, ez da egokia interpretazio hori planteatutako moduan egitea.
Aurkeztutako jakinarazpena Hezkuntza Departamentuari zuzendutako izaera orokorreko eskaera da, hezkuntza-eskaintzaren plangintzari buruzkoa, eta ez da eskubide zehatza aitortzera bideratutako administrazio-prozedura, nahitaez administrazio-isiltasunaren araubidearen mende dagoena.
Bestalde, lehenago adierazi den bezala, planteatutako auzia 2026-2027 ikasturterako eskaintzaren plangintza-prozesuan bertan hartu da kontuan. Horren erakusgarri dira, batetik, euskarazko irakaskuntza berriak hasieran eskaintzan sartzea eta, bestetik, geroago benetako eskaria nahikoa izan ez zuten eskaintzak berrikustea.
ONDORIOA
Azaldutako guztia kontuan hartuta, Hezkuntza Departamentuak kontuan hartu du euskarazko Lanbide Heziketako eskaintza egokitzen eta, hala badagokio, zabaltzen jarraitzeko gomendioa.
Halaber, onarpen-prozesuetan lortutako informazioa erabiltzen jarraituko du eskaintza planifikatzeko elementu gisa, eskari eraginkorrarekin, lurraldearen beharrekin, baliabideen eskuragarritasunarekin, lanbide-arloen plangintzarekin eta produkzio-sarearen beharrekin batera.
Ondorioz, ezin da ondorioztatu Departamentuak ikasleek adierazitako eskariari ezikusia egin dionik. Hori beharrean, 2026-2027 ikasturteko esperientziak erakusten du informazio hori eskaintza konfiguratzeko erabili dela, euskarazko erdi-mailako Merkataritza zikloarekin gertatu bezala. Ziklo horren jarraipena, azkenean, ezin izan zen gauzatu, hiru aurrematrikula baino ez baitziren erregistratu.
Beraz, Departamentuaren jardunak eskaintzaren plangintza dinamikoari erantzuten dio; plangintza horretan, hasieran adierazitako lehentasunak benetako eskariarekin eta indarrean dagoen araudiak eskatzen dituen irizpide akademiko, antolakuntzako, lurraldeko eta baliabide publikoen erabileraren eraginkortasunari dagozkion irizpideekin alderatzen dira.
3. Adierazi bezala, kexa 2026ko martxoaren 10ean erreklamazioaren egileak aurkeztutako idatziari erantzun ez izanagatik aurkeztu da. Idatzi hartan, euskarazko Lanbide Heziketako prestakuntza-eskaintza zabaltzeko eskatu zuen.
4. Administrazio Publikoen Administrazio Prozedura Erkideari buruzko 2015eko urriaren 1eko 39/2015 Legearen 21.1 artikuluak Administrazioek “prozedura guztietan, hasiera emateko modua edozein dela ere, ebazpena espresuki emateko eta ebazpen hori jakinarazteko” duten betebeharra ezartzen du.
Artikulu 2. apartatuak xedatzen du “berariazko ebazpena jakinarazteko gehieneko epea dagokion prozedura xedatzen duen arauak ezarritakoa izango dela”. Halaber, 3. apartatuak dio “prozeduren arau erregulatzaileetan gehieneko eperik ezartzen ez bada, hiru hilabetekoa” izango dela.
Eskaera egin zenetik igarotako denbora kontuan hartuta, erakunde honek beharrezkotzat jotzen du Hezkuntza Departamentuari herritarren idatziak epearen barruan eta behar bezala artatzeko duen betebeharra gogoraraztea.
Kontuan izan behar da ebazteko betebeharra egon badagoela, baita idatzi horiek eskatzeko eskubidea erabiltzea ekar dezaketen kasuetan edo berariazko administrazio-prozedura bati eragiten ez diotenean ere.
5. Gaiaren mamiari dagokionez, zehaztu beharrekoa da Euskararen Foru Legearen funtsezko helburuetako bat dela “euskara erabili eta irakastea bermatzea, borondatezkotasunaren, mailaz mailako aurrerapenaren eta errespetuaren printzipioen arabera, Nafarroako errealitate soziolinguistikoarekin bat etorriz” [1.2 artikulua, c) hizkia].
Helburu horri dagokionez, aipatutako foru-legearen 19. artikuluak herritar guztiei aitortzen die “ikasmaila guztietan euskarazko eta gaztelaniazko irakaskuntza jasotzeko eskubidea, hurrengo kapituluetan ezarritako baldintzen arabera”.
Eta azken aurreikuspen hori zehaztuz, 24., 25. eta 26. artikuluek honako hau xedatzen dute:
“II. KAPITULUA. Irakaskuntza eremu euskaldunean
24. artikulua
1. Ikasle guztiek guraso-ahala edo tutoretza duen pertsonak edo, hala badagokio, ikasleak berak aukeratzen duen hizkuntza ofizialean jasoko dute irakaskuntza.
2. Unibertsitateaz kanpoko hezkuntza-mailetan, euskara eta gaztelania irakastea derrigorrezkoa izango da, eta ikasleek, oinarrizko eskolatzea amaitzean, bi hizkuntzetan behar adinako gaitasun-maila dutela egiaztatu beharko dute.
3. Eremu euskaldunetik kanpo Oinarrizko Hezkuntza Orokorreko ikasketak hasi dituzten ikasleak, edo eremu horretan ohiko bizilekua ez dutela egiaztatzen dituztenak, euskararen irakaskuntzatik salbuetsita geratu ahal izango dira.
III. KAPITULUA. Irakaskuntza eremu mistoan
25. artikulua
1. Euskara pixkanaka, mailakatuta eta behar bezala integratuko da irakaskuntzan, euskarazko irakaskuntza-lerroak sortuz ikastetxeetan hala eskatzen duten pertsonentzat.
2. Unibertsitatez kanpoko ikasmailetan, euskarazko irakaskuntza eskainiko zaie hala nahi duten ikasleei, eskolatzearen amaieran hizkuntza horren gaineko ezagutza-maila nahikoa.
IV. KAPITULUA. Irakaskuntza eremu ez-euskaldunean
26. artikulua
1. Euskara irakaskuntzan pixkanaka, pixkanaka eta behar adina sartuko da, eta, horretarako, dauden ikastetxe publikoetan, eskariaren arabera euskarazko irakaskuntza emango duten lerroak sortuko dira.
2. Unibertsitateaz kanpoko hezkuntza-mailetan, euskara irakatsiko zaie hala eskatzen duten ikasle guztiei, eskolaratzearen amaieran hizkuntza horren behar adinako ezagutza-maila lor dezaten.
3. Sare publikoan eskariari erantzuteko, hezkuntza arloko administrazioak edozein irakaskuntza-eredutan eskola-unitate bat osatzeko erabiltzen duen gutxieneko ikasle kopurua hartuko da kontuan, irizpide objektiboetan oinarrituta.
6. Aipatutako lege-aginduetan ezarritakoaren arabera, hezkuntza arloko administrazioari dagokio euskarazko irakaskuntza-eskaintza antolatzea, hizkuntza horretan eskolatu nahi duten interesdunen eskariari erantzuteko aukera izan dadin, ikastetxeetan irakaskuntza-lerroak edo eskola-plazak behar bezala gaituz.
7. Kexaren egileak adierazi duenez, Lanbide Heziketako aldez aurretko matrikulazio-datuak aztertu ondoren, 86 arlotan 15 ikaslek baino gehiagok adierazi zuten euskaraz ikasi nahi zutela.
Datu horiek ikusita eta lehenago azaldutako araudia kontuan hartuta, erakunde honek beharrezkotzat jotzen du euskarazko Lanbide Heziketako ikasketen eskaintza zabaltzea gomendatzea.
8. Horrenbestez, eta uztailaren 3ko 4/2000 Foru Legearen 34.1 artikuluak esleitzen dizkion ahalmenak baliatuz, Nafarroako Arartekoaren erakundeak beharrezkotzat jo du:
a) Hezkuntza Departamentuari gogoraraztea herritarren idatziak dagozkion epean eta moduan erantzun behar direla.
b) Hezkuntza Departamentuari euskarazko Lanbide Heziketako ikasketen eskaintza zabaltzeko gomendatzea.
Nafarroako Foru Komunitateko Arartekoari buruzko 2000ko uztailaren 3ko 4/2000 Foru Legearen 34.2 artikuluarekin bat etorriz, Barne, Funtzio Publiko eta Justizia Departamentuak, nahitaezkoa denez, gehienez bi hilabeteko epean jakinarazi beharko du ebazpen hau onartzen duen eta, hala badagokio, hura betetzeko zer neurri hartu dituen.
Lege-agindu horretan ezarritakoarekin bat etorriz, ebazpena ez onartzeak kasua Nafarroako Parlamentuari aurkeztuko zaion urteko txostenean jasotzea ekar dezake, eta bertan, berariaz adieraziko da aldeko jarrera hartu ez duen administrazioa, jarrera hori hartzea posible zela irizten denean.
Zure erantzunaren zain, jaso ezazu nire agur adeitsua.
El Defensor del Pueblo de Navarra
Nafarroako Arartekoa
Patxi Vera Donazar
Partekatu edukia