Partekatu edukia
Trafikoa eta bide-segurtasuna
Gaia: La falta de un paso de peatones entre el centro urbano y el cementerio de Lekaroz.
Kontseilari jauna:
1. Aipatutako ofiziozko jarduketa Lekarozen N-121-B errepidea herritik igarotzen den tarteko konfigurazioa zela-eta herrian zegoen desadostasuna publiko egin eta gero hasi zen; zehazki, herritarrak ez daude ados errepideak herrigunea eta hilerria bereizten dituelako eta ez dagoelako oinezkoen pasabiderik.
Aipatu zuten protesta egiteko elkarretaratze bat deitu zutela eta baieztatu zuten 2021ean zebra-bide bat kendu zutela.
Azaldu zuten Arraiozen eta Elbeteren arteko saihesbideak, Dantxarineako mugan bukatzen den trazadura barne, Lekarozko herrigunea eta hilerria bereizten dituela. Halaber, errepideak oztopatu egiten du antzinako Kaputxinoen eskolaren orubean kokatuta dagoen campusera oinez joan ahal izatea. Baieztatu zuten 2012ko ekainean saihesbidea inauguratu zutenean galtzadaren albo biak lotzeko zebra-bidea egon arren, 2021ean kendu egin zutela.
Aurreko horretan sakonduz, udalerriko zinpeko alkateak baieztatutakoa jaso zen; hau da, Elizondoko saihesbidearen proiektuan aurreikusita zegoela Lekarozko biribilgunean oinezkoen pasabide bat egongo zela eta trazadura berrian galipot-geruza zabaldu eta gero, “oinezkoen pasabidea margotu zela nolabaiteko irtenbide gisa”. Hala eta guztiz ere, geroago kendu egin zuten eta nahiz eta ordutik hiru urte igaro izan eta “epe motzean beste irtenbideren bat bilatuko zutela” jakinarazi, ez zen ezer egin.
Argitaratutakoarekin bat etorriz, gabezia arriskutsua da oinezkoentzat (“askotan ikusten dira oinezkoak bidea gurutzatzen”, “egoera oso arriskutsua da”).
2. Hori ikusita, erakunde honek Lurralde Kohesiorako Departamentura jo zuen, sortutako gaiari buruzko informazioa eskatzeko.
Jasotako txostenean, honako hau azaltzen da:
“Oinezkoen pasabidea kentzeari dagokionez (behin-behineko irtenbidea), araudiak hau dio:
- 8.1 Araua. Errepideen Instrukzioa. “Seinale bertikalak”
edo 9.8.2 Lehentasunarekin. Lehentasuna duen oinezkoen pasabide bat ezartzeko, baldintza hauek bete behar dira:
Pasabidea herri batean kokatuta egotea.
- 8.1 “Seinale bertikalak” araudi berriaren zirriborroa. “[…] Halaber, ezinbestekoa da hurbiltzen diren gidariek nahikoa ikusgarritasun izatea, horrela, aurreikusi dezaten ea oinezkoren batek galtzada gurutzatu nahi duen eta, orduan, martxa geratu beharko dute”.
- Zebra-bide Goratuen 787/2001 Foru Aginduaren (beharrezkoak diren inguru seguruen inguruko ideia bat ematen du) 3. artikuluak hau dio:
edo 3. artikulua. Baztertutako tarteak:
Zebra-bide goratuak ezingo dira kasu hauetan instalatu:
Zeharbidetzat hartu ez diren errepide sareko tarteetan.
- 66/2024 Foru Aginduak "mandobizkar" erako abiadura murriztaileei buruz salbuespen bera jasotzen du zeharbidetzat jotzen ez diren tarteetarako.
Aurreko guztiaren arabera, zeharbideetatik kanpo oinezkoen pasabidea jartzea (araudian baimendu gabe egoteaz gain) ez da segurua oinezkoek gurutzatzeko eta segurtasun-sentsazio faltsua sortzen du. Bakar-bakarrik igarotzeko lehentasuna ezartzen du, eta zerbait gertatuz gero, horren arabera agintzen da erantzukizuna.
Gainera, hirikoa ez den eremutik kanpo jartzen direnean are arriskutsuagoak dira. Izan ere, gidariek ez dute arreta eta abiadura egokitzera behartzen duten hiriko erreferentziarik izaten.
Beste alde batetik, biribilgune-zona bat da eta biraketak direla-eta ezin da aurreikusi zer den alboetan gertatzen ari dena, horrela, jakiteko ea inguruan oinezkorik ote dagoen. Gainera, biribilgune baten barnean gidatzeko beharrezkoa den arreta dela-eta, irteerak ez dira egokiak oinezkoen pasabide bat jartzeko. Are gehiago, urteak dira hirietan oinezkoen pasabideak biribilguneetatik eta bidegurutzeetatik urruntzen ari direla.
Egungo araudiarekin egin daitekeen gauza bakarra da P-20 “Oinezkoak” arrisku-seinalea jartzea. Horrek gidariei jakinarazten die oinezkoak egon daitezkeela eta, gainera, oinezkoek lehentasunik ez dutenez, segurua ez den leku batetik gurutzatzean arreta gehiagorekin jardun behar dute. Horixe egin zen margotutako oinezkoen pasabidea kendu zutenean.
Lurralde Kohesiorako Departamentuak “Oinezkoen pasabidea eraikitzea N-121-B errepideko 48+200 kilometro-puntuan, Baztanen” proiektua onetsi zuen. Oinezkoen pasabide bat da eta, horrela, herriko bizilagunek eta paseatzaileek saihesbidea gurutzatu dezakete Lekarozko campusera edo hilerrira joateko.
Proiektuaren helburua N-121-B errepidearen gainean pasabide bat eraikitzea eta sarbideak egokitzea da, bai oinezkoentzat, bai txirrindularientzat.
Obra aurrekontu-eskuragarritasunaren menpe dago”.
3. Aurreko txostena bidali zitzaion Lekarozko zinpeko alkateari eta alegazio-idazkia aurkeztu zuen.
Alegazio-idazkia espedientean dago eta bertan berretsi zen beharrezkoa dela oinezkoen segurtasuna bermatzeko neurriak ezartzea.
4. Jasota geratu den moduan, jarduketaren arrazoia Lekarozko bizilagunek egindako protesta da, ez baitzeuden ados N-121-B errepidea herritik igarotzen den tarteko konfigurazioarekin, zehazki, errepideak herrigunea eta hilerria bereizten dituelako eta ez dagoelako oinezkoen pasabiderik.
Informazioa ikusirik, erakunde honek aitortzen du errepideen erabiltzaile guztien eskubideak bermatzen dituzten segurtasun-neurri zehatzak egituratzen direnean badagoela nolabaiteko hautemate edo balorazio marjina bat eta, batzuetan kasu bakoitzaren inguruabarren araberako diskrezionalitate-marjina ere bai, eta, horregatik, irtenbide ezberdinak izan daitezke baliozkoak parametro juridikoekin.
Aurrekoa gorabehera, hizpide dugun kontuan ondorioztatu denez, Lekarozko herriaren eta errepidearen konfigurazioa dela-eta, beharrezkoa da irtenbideren bat ezartzea, oinezkoek errepidea segurtasunez gurutzatzeko aukera izan dezaten.
Horrekin lotuta, oinezkoen pasabide arruntaz (ondorioztatu da iraganean egon zela), gidariei oinezkoak egon daitezkeela jakinarazteaz, eta Lurralde Kohesiorako Departamentuaren txostenean aipatutako pasabideaz gain, Lekarozko alkateak esan zuen oinezkoek eskatzen dutenean trafikoa arautzen duen semaforoa jar daitekeela.
Erakunde honek ezin du erabaki zen neurri ezarri behar den, baina uste du beharrezkoa dela oinezkoen segurtasuna hobetzeko irtenbideren bat ezartzea. Hori dela-eta, Lurralde Kohesiorako Departamentuari iradokizun bat egingo zaio, hala, Lekarozko herriko ordezkariekin batera, salatutako egoera hobetzeko neurriren bat ezar dadin
5. Beraz, eta Nafarroako Foru Komunitateko Arartekoaren erakundea arautzen duen uztailaren 3ko 4/2000 Foru Legearen 34.1. artikuluak ematen dizkion eskumenen arabera, hau jo du beharrezkotzat:
Lurralde Kohesiorako Departamentuari iradokitzea Lekarozko herriko ordezkariekin batera neurriren bat aztertu eta ezar dadila, horrela, bizilagunek aipatu duten eta herrigunea beste zona batzuetatik bereizten duen errepidetik segurtasunez igaro ahal izateko.
Nafarroako Foru Komunitateko Arartekoaren erakundea arautzen duen uztailaren 3ko 4/2000 Foru Legearen 34.2. artikuluari jarraikiz, eta aginduzkoa betez, Lurralde Kohesiorako Departamentuak bi hileko epean jakinarazi beharko du ebazpen hau onartzen duen eta, dagokionean, hura betetzeko zer neurri hartu dituen.
Lege-agindu horretan xedatzen denez, aipatutako administrazio publikoak arartekoaren erabakia onartzen ez badu, erakunde honek erabaki dezake gai hori 2025. urteari dagokion urteko txostenean sartzea eta Nafarroako Parlamentuan azaltzea, jarrera hori izan duen administrazio publikoa berariaz aipatuz, baldin eta arartekoaren iritziz erabakia onartzea posible bazen.
Adeitasunez, zure erantzunaren zain,
El Defensor del Pueblo de Navarra
Nafarroako Arartekoa
Patxi Vera Donazar
Partekatu edukia