Partekatu edukia
Energia eta ingurumena
Gaia: Kexagileek beren etxeetan jasaten dituzten zarata-eragozpenak, Aldoyar harrobiaren jarduerak eta ustiapenak eragindakoak.
Olaztiko alkatea
Landa Garapeneko eta Ingurumeneko kontseilaria
Alkate jauna / Kontseilari jauna:
1. 2026ko urtarrilaren 28an, instituzio honek (…) jaunaren idazki bat jaso zuen, (…) auzo-kooperatibaren izenean, zeinaren bidez kexa bat aurkeztu baitzuen, Olaztin kokatutako Aldoyar harrobiaren jarduerak eta ustiapenak etxean jasaten duten zarata-eragozpenengatik.
Idazki hartan, hauxe zioen:
"Erakunde honetara jotzen dut kexa formal bat aurkezteko, Olaztiko (Nafarroa) Aldoyar harrobiak sortutako zarata gogaikarri, errepikatu eta iraunkorrengatik, bizilagunen atsedenari, osasunari eta bizi-kalitateari larriki eragiten baitiete.
Normalean, aipatutako harrobia goizeko 07:00etan hasten da lanean, eta zarata handiak sortzen ditu harria ehotzearen eta makina astunak erabiltzearen ondorioz. Zarata horiek argi eta garbi entzun daitezke aldameneko etxebizitzetan, bizilagunak esnatuz eta atsedena eragotziz, baita leihoak itxita ere. Egoera hori astelehenetik ostiralera errepikatzen da, eta bereziki sentikorra den ordu-tarte batean gertatzen da.
Kexa hau (…) auzo-kooperatibaren babesarekin eta baimenarekin formulatu da. Kooperatiba 48 bizilagunek osatzen dute, eta eragozpen horiek zuzenean eragiten diete guztiei. Gure ustez, egoera horrek atsedenerako, osasunerako eta ingurune egokirako eskubidea urratzen du, bai kutsadura akustikoari buruzko araudian bai herritarren ongizatea babesteko oinarrizko printzipioetan aitortutako eskubideak.
Olaztiko Udalari hainbat aldiz eman zaio arazo horren berri. Hala ere, orain arte ez da neurri eraginkorrik hartu harrobiaren jardueraren inpaktu akustikoa zuzentzeko, mugatzeko edo kontrolatzeko, eta ez da konponbide egokirik eskaini auzotarren atsedenarekin bateragarriak diren zarata-mailak betetzea bermatzeko.
Horregatik guztiagatik, Arartekoaren esku-hartzea eskatzen dugu:
- Egoera hori aztertzea.
- Kutsadura akustikoaren arloan indarrean dagoen araudia betetzen dela egiaztatzea.
- Eragindako bizilagunen atsedenerako eta osasunerako eskubidea babesteko beharrezkoak diren neurriak hartzeko eskatzea eskumena duten administrazioei".
2. Ondoren, erakunde honek Olaztiko Udalera, Industriako eta Enpresen Trantsizio Ekologiko eta Digitalerako Departamentura eta Landa Garapeneko eta Ingurumeneko Departamentura jo zuen, gai horri buruzko informazio eske.
a) Olaztiko Udalak honako hau jakinarazi zuen:
“1.- Udal erregistroak kontsultatu ondoren, ez dago jasota ez auzotarrak ez ordezkatzen duen kooperatibak udal honetan kexa edo eskaera ofizialik aurkeztu dutenik.
2.- Canteras Aldoyar SL enpresak egiten duen jarduera erauzketa-jarduera da, eta Industria Antolamendu, Energia Azpiegitura eta Meategien Zerbitzuaren pean dago, Biodibertsitate eta Arrantza Kudeaketako Zerbitzuaren esku-hartzearekin.
3.- Eskatutakoaren gainean jarduteko eskumena udal horrek ez duenez, dagokion departamentuari jarduera horren berri eman zaio Nafarroako Gobernuari (Nafarroako Gobernuaren erregistro elektronikoan aurkeztutako eskaera erantsi da)”.
b) Industriako eta Enpresen Trantsizio Ekologiko eta Digitalerako Departamentuak hauxe jakinarazi zuen: Landa Garapeneko eta Ingurumeneko Departamentuaren egitura organikoa ezartzen duen 2023ko azaroaren 15eko 255/2023 Foru Dekretuaren 53. artikuluarekin bat etorriz, Departamentu horretako Ekonomia Zirkularreko eta Berrikuntzako Zerbitzuari dagokio zaratei dagokionez industria-jarduerak kontrolatzeko eta ikuskatzeko eskumena.
c) Azkenik, Landa Garapeneko eta Ingurumeneko Departamentuak hauxe jakinarazi du:
“Canteras Aldoyar SLren jarduerak jarduera sailkatuaren lizentzia du, eta ez du ez ingurumen-baimen integraturik, ez ingurumen baimen bateraturik. Ingurumenean Eragina duten Jarduerak arautzen dituen 2020ko abenduaren 16ko 17/2020 Foru Legearen 67. artikuluaren arabera, Olaztiko Udalari dagokio jarduera sailkatuaren lizentzia behar duten jarduerak kontrolatzeko eta ikuskatzeko eskumena.
Hala ere, eta 17/2020 Foru Legean bertan ezarritako administrazio-lankidetzaren esparruan, Departamentu hori Olaztiko Udalarekin koordinatzen hasi da, eta haren esku geratzen da 1367/2007 Errege Dekretuaren arabera soinu-immisioaren muga-balioak egiaztatzeko behar duen laguntza teknikoa”.
3. Jasota geratu denez, kexaren xedea da interesdunak eta beste bizilagun batzuek Olaztiko harrobi bateko jardueraren ondorioz beren etxeetan jasandako zarata.
Kexa jaso duten administrazioek lehen aipatutako txostenak egin dituzte.
4. Jurisprudentziak nabarmendu du zaratak herritarren eskubideetan izan dezakeen eragin negatiboa, bereziki etxe-eremuan (ingurumen egokirako eskubidea, osasunerako eskubidea, gehiegizko zaratarik gabeko etxebizitza izateko eskubidea eta etxeko bortxaezintasunerako eskubidea).
Administrazioaren jarduna eraginkortasun-printzipioaren mende dago, eta horrek eskatzen du esleitutako administrazio-ahalak arduraz betetzea, jarduerak kontrolatzeko ahalak barne, eta lortu beharreko helburuak azkar betetzea.
5. Zalantzarik gabe, aipatutako jarduerak, bere garapen-moduaren arabera (intentsitatea, maiztasuna, ateratze-ordutegiak), soinu-akustiko nabarmena izan dezake ingurunean.
Hori egiaztatu ondoren, eta bizilagunen kexa eta kasuan kasuko administrazioek bidalitako txostenak ikusita, erakunde honek egokitzat jotzen du gomendioa egitea, Foru Administrazioak eta toki-erakundeak, beharrezkoa den lankidetzarekin, sortutako zarata-mailak egiazta ditzaten eta, hala badagokio, ustiategirako baimendutako baldintzak bete ditzaten, bizilagunek gehiegizko immisiorik ez jasateko duten eskubidea babesteko, eta, beharrezkoa bada, neurri zuzentzaileak sustatu eta har ditzaten.
6. Beraz, eta Nafarroako Foru Komunitateko Arartekoaren erakundea arautzen duen uztailaren 3ko 4/2000 Foru Legearen 34.1. artikuluak ematen dizkion eskumenen arabera, hau jo du beharrezkotzat:
Olaztiko Udalari eta Landa Garapeneko eta Ingurumeneko Departamentuari gomendatzea, beharrezkoa den laguntzarekin, kexan aipatzen den harrobiak sortutako zarata-mailak egiaztatzeko eta, hala badagokio, ustiategirako baimendutako baldintzak betetzeko, bizilagunek gehiegizko immisiorik ez jasateko duten eskubidea babesteko eta, beharrezkoa bada, neurri zuzentzaileak sustatzeko eta hartzeko.
Nafarroako Foru Komunitateko Arartekoaren erakundea arautzen duen uztailaren 3ko 4/2000 Foru Legearen 34.2. artikuluari jarraikiz, eta aginduzkoa betez, Olaztiko Udalak eta Landa Garapeneko eta Ingurumeneko Departamentuak bi hileko epean jakinarazi beharko dute ebazpen hau onartzen duten eta, dagokionean, hura betetzeko zer neurri hartu dituzten.
Lege-agindu horretan xedatzen denez, aipatutako administrazio publikoak arartekoaren erabakia onartzen ez badu, erakunde honek erabaki dezake gai hori 2026. urteari dagokion urteko txostenean sartzea eta Nafarroako Parlamentuan azaltzea, jarrera hori izan duen administrazio publikoa berariaz aipatuz, baldin eta arartekoaren iritziz erabakia onartzea posible bazen.
Adeitasunez, zure erantzunaren zain,
El Defensor del Pueblo de Navarra
Nafarroako Arartekoa
Patxi Vera Donazar
Partekatu edukia